İdeal Bir Arı Şurubu Nasıl Hazırlanır ?

Güçlü ve sağlıklı bir arı kolonisinin oluşmasında, arıların katı ya da sıvı gıdalarla doğru zamanda ve doğru şekilde beslenmesi kritik öneme sahiptir. Kovanın kuluçkalık bölümünde belirli miktarda bal depolanmış olsa bile, özellikle dışarıdan verilen sıvı besin (şurup) ana arının yumurtlama hızını artırır. Böylece daha düzenli gelişen, daha güçlü ve daha sağlıklı koloniler elde ederiz.

Ancak arıya şurup hazırlamak, sanıldığı kadar basit bir iş değildir. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken önemli ayrıntılar vardır. Gelin, şimdi bu noktalara birlikte bakalım.

Arı Şurubu Hazırlamadan Önce Nelere Dikkat Etmeliyiz ?

1. Su seçimi (tercihen kireçsiz/alkali su)
   Arıya şurup hazırlarken mümkünse kireçsiz (tercihen alkali) su kullanın. Çünkü bu tip suların arılar tarafından alımı ve değerlendirilmesi daha kolay olabilir. (Alkali su nedir? yazının devamında kısaca açıklayacağız.)

2. Şurubu mümkünse kendiniz hazırlayın
   Şeker şurubu hazırlamak temelde basittir. İmkânınız varsa şurubunuzu kendiniz yapmanız avantaj sağlar; çünkü ne kadar şeker, ne kadar su kullandığınızı net bilirsiniz ve içiniz daha rahat olur.

3. Hazır şurup alacaksanız: lisans + içerik + “invert” kriteri
   Piyasadan hazır şurup alırken lisanslı olmasına, şeker pancarından üretilmesine ve mümkünse invert şurup olmasına dikkat edin.
   İnvert şurup, şekerin parçalanmış formu olarak düşünülebilir; bu sayede arıların sindirim sistemini daha az yorar. Türk Standartları Enstitüsü’nün yayımladığı tanıma göre invert şeker şurubu; kristallendirilmiş sakkarozun suda çözündürülüp hidroliz yöntemiyle kısmen indirgenmesiyle elde edilen ve kuru maddede invert şeker oranı ağırlıkça %50’den fazla olan sulu sakkaroz çözeltisi olarak ifade edilir.

Şeker pancarı ağırlıklı olarak sakkaroz içerir. Sakkaroz doğada yaygın bir şeker türüdür; şeker kamışı ve ananasta da yüksek oranda bulunur. Öte yandan balda da önemli miktarda invert şeker yer alır (yaklaşık %70; monosakkaritler glukoz ve fruktoz). Balın olgunluk derecesine göre sakkaroz miktarı değişebilir. Bu nedenle arıların doğasına daha uygun seçeneklerden biri, invert şuruptur.

4. Kap ve hijyen
   Şurup hazırlarken mutlaka temiz (koku/kalıntı barındırmayan) bir kap kullanın.

Arı Şurubu (Arı Şerbeti) Nasıl Hazırlanır?

1. Suyu kaynatın, şekeri sonradan ekleyin
   Önce suyu kaynatın. Su kaynadıktan sonra ocağı kapatın (ya da altını kısın) ve şekeri ekleyip tamamen eriyene kadar karıştırın.
   Dikkat: Şekerli suyu kesinlikle kaynatmayın. Şekerli karışımın kaynatılması, şurubun yapısını bozarak arılarda sindirim problemlerine yol açabilir.

2. Şurup ılıyınca (isteğe bağlı) katkı ekleyin
   Hazırladığınız şurup ılık hale geldiğinde; bal, polen, eczaneden temin edilen bazı vitamin takviyeleri veya doğal limon suyu gibi katkılar eklenebilir. Bu tür katkılar, şerbetin etkisini artırabilir.

Not: Katkı kullanırken ölçüyü kaçırmamak ve mümkünse tek tek denemek (koloniyi gözlemleyerek ilerlemek) daha sağlıklıdır.

3. Şurup oranını mevsime göre ayarlayın
   Genel kullanım için yaygın bir uygulama: 1 litre suya 2 kg şeker (koyu şurup) şeklindedir.

• İlkbaharda (hava sıcak ve nektar akımı dönemine yakınsa) şurup daha ince hazırlanabilir: 1:1 (1 ölçü su – 1 ölçü şeker).

• Sonbaharda (hava soğumaya başlamışsa ve özellikle bal stoğu zayıf kolonilerde) daha koyu şurup tercih edilir: 1:3 (1 ölçü su – 3 ölçü şeker).

4. Şuruba sofra tuzu eklemeyin
   Arı şurubuna yemek tuzu katmayın. Prof. Dr. Muhsin Doğaroğlu’nun da belirttiği üzere, tuzun çözünmesiyle ortaya çıkan bileşenlerin arı üzerinde olumsuz etkileri olabilir; bu nedenle şurup tuzsuz hazırlanmalıdır.

5. İsteğe bağlı: İnvertaz enzimi ekleyebilirsiniz
   Şerbetinize invertaz enzimi de katabilirsiniz. İnvertaz; E1103 kodu ile tanımlanan bir gıda katkı maddesidir ve kristal şekeri (sakkaroz/sukroz) parçalayarak glikoz ve fruktoz gibi daha basit şekerlere dönüştürür. Bu sayede şurup, arının doğasında bulunan şeker profiline daha yakın hale gelir.

Kullanım örneği:
Genel uygulama olarak 1 kg toz şeker için 1 cc (yaklaşık 1 g) invertaz enzimi eklenebilir.

Not: Enzimin etkisi için şurubun çok sıcak olmaması önemlidir; bu nedenle invertazı şurup ılıdıktan sonra eklemek daha doğru olur.

6. İsteğe bağlı: Doğal limon suyu eklenebilir
   Arı şurubuna az miktarda doğal limon suyu katılabilir. Limon suyu şurubun pH’ını düşürerek (asidik yaparak) sakkarozun parçalanmasını destekleyebilir; bu da şurubun kristalleşmesini geciktirmeye yardımcı olabilir.

Not: Ölçüyü kaçırmamak önemlidir; amaç şurubun tadını bozmak değil, küçük bir destek sağlamaktır.

7. Şuruba bal katılabilir (dikkatli olmak şartıyla)
   Hazırlanan şuruba bir miktar bal katılabilir. Şeker yerine (veya şekerin bir kısmı yerine) bal kullanmak, özellikle ilkbaharda koloni gelişimini destekleyip ana arının yumurtlamaya daha güçlü yönelmesine katkı sağlayabilir.

Önemli not: Bal kullanacaksanız, mümkünse kendi kolonilerinizden elde ettiğiniz, güvenilir balı tercih edin. Dışarıdan kaynağı belirsiz bal vermek hastalık riski açısından iyi bir uygulama değildir.

Bereketli bir sezon geçirmeniz dileğiyle.

Osman ALBAYRAK

o.albayrak08@hotmail.com

İletişim: 5362549946

Mart - 2021